NÂNG CẤP QUY TRÌNH CHĂM SÓC DA VỚI AHA/BHA

Chăm sóc da là một phần thói quen trong cuộc sống hiện đại. Tuy nhiên, khi càng va chạm nhiều với các tác động từ môi trường, làn da lại càng tiến gần hơn với nỗi sợ mang tên lão hóa. Nếu chỉ dừng lại ở bước làm sạch, chống nắng, đôi khi chưa đủ để làn da vượt qua được những hằn vết thời gian. Quy trình chăm sóc da của bạn cần được nâng cấp chuyên sâu hơn và AHA/BHA chính là hai hoạt chất được đề cử trong nhiệm vụ này.

NỘI DUNG:

CÔNG DỤNG LÀM SẠCH TẾ BÀO CHẾT VƯỢT TRỘI CỦA AHA/BHA

Bạn có bao giờ thắc mắc mình đã nhiều lần hiến máu nhưng vẫn không làm cạn kiệt hệ thống tuần hoàn? Đó là do các tế bào hồng cầu được tạo mới liên tục. Làn da cũng hoạt động tương tự như thế. Da là cơ quan sống có cấu tạo chuyên biệt và phức tạp, có khả năng “làm mới” trong suốt cuộc đời của mỗi người. Điều này được diễn tả thông qua chu kỳ tái tạo tế bào (skin cell turnover rate) hay còn gọi là sừng hóa.

Hiểu đơn giản, sừng hóa là quá trình tăng sinh các tế bào da mới nhằm thay thế các tế bào da già cũ. Trung bình cứ sau 28 ngày sẽ có tế bào mới được sinh ra, di chuyển dần lên trên bề mặt và đẩy các tế bào già cỗi bong ra ngoài – đó là những gì chúng ta thường gọi là tế bào chết.NÂNG CẤP QUY TRÌNH CHĂM SÓC DA VỚI AHA/BHA BEASHI

Tốc độ sừng hóa phụ thuộc theo độ tuổi và chịu ảnh hưởng bởi tác nhân từ môi trường cũng như chế độ chăm sóc da. Chu kỳ tái tạo diễn ra nhanh ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và chậm dần khi bước vào tuổi trưởng thành, dẫn đến tế bào chết không được đào thải hiệu quả, gây ra tình trạng da xỉn màu, lão hóa, kém mịn màng và mụn trứng cá.

NÂNG CẤP QUY TRÌNH CHĂM SÓC DA VỚI AHA/BHA BEASHI

Để cải thiện tốc độ thay mới tế bào, AHA/BHA đã được sử dụng với chức năng làm loại bỏ các tế bào chết, từ đó thúc đẩy các tế bào mới được sản sinh liên tục, giúp ngăn ngừa mụn và lão hóa sớm.

AHA/BHA có thể dễ dàng tìm thấy trong các chế phẩm làm sạch, giảm mụn, trị sẹo và điều trị một số rối loạn tăng sắc tố khác.

AHA – ALPHA HYDROXY ACID

AHA là gì?

AHA là tên viết tắt của Alpha Hydroxy Acid, một số đại diện thường được tìm thấy trong nhóm AHA gồm glycolic acid – phổ biến nhất, lactic acid, mandelic acid, tartaric acid… Tất cả đều là acid hữu cơ tự nhiên có nguồn gốc từ trái cây, thực vật và đường sữa. Tuy nhiên hiện nay phần lớn AHA thường được sản xuất bằng cách tổng hợp.

Tên Công thức pKa Nguồn gốc chính
Glycolic acid C2H4O3 3.83 Đường mía
Lactic acid C 3H6O3 3,86 Sản phẩm sữa lên men
Mandelic acid C8H8O3 3,41 Hạnh nhân
Tartaric acid C4H6O6 3,22 Nho
Citric acid C6H8O7 3,09 Trái cây họ cam quýt
Ascoricic acid C6H8O6 4,01 Các loại trái cây
Malic acid C4H6O5 3,40 Táo

NÂNG CẤP QUY TRÌNH CHĂM SÓC DA VỚI AHA/BHA BEASHI

AHA có khả năng tan trong nước và hấp thụ nước, chính vì thế hoạt động kém trên những làn da dầu. AHA tác động lên các liên kết ion của tế bào da, làm các liên kết này trở nên lỏng lẽo, từ đó giúp loại bỏ dễ dàng các tế bào chết. Ngoài ra, AHA còn thúc đẩy sản sinh tế bào mới và cải thiện độ săn chắc, đàn hồi của da. Trong các công thức mỹ phẩm, AHA được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau: 

  • Tẩy da chết
  • Hỗ trợ cải thiện mụn trứng cá
  • Mờ thâm mụn, đốm nâu, sáng da
  • Hỗ trợ điều trị nám da
  • Tăng số lượng, chất lượng sợi collagen và elastin, giảm nếp nhăn, ngăn ngừa lão hoá, tuy nhiên cần thời gian để thấy hiệu quả.
NÂNG CẤP QUY TRÌNH CHĂM SÓC DA VỚI AHA/BHA BEASHI
Ảnh: Kevin Lamito (Upsplash)

Độ an toàn và nguy cơ khi sử dụng AHA

Mặc dù AHA có thể dễ dàng tìm thấy ở các cửa hàng mỹ phẩm nhưng không có nghĩa là tất cả các AHA đều mang lại lợi ích tích cực cho làn da. AHA gây ra tác dụng phụ tuỳ thuộc vào nồng độ, độ pH của chế phẩm và thời gian tiếp xúc với da. Nồng độ AHA trong chế phẩm càng cao, nguy cơ xảy ra tác dụng phụ càng càng lớn. Các chế phẩm với nồng độ AHA nhỏ hơn 10% được xem là an toàn có thể tự sử dụng ở nhà, ít gây tác dụng phụ; nồng độ từ 20-70% được khuyến cáo nên sử dụng khi có chỉ định và giám sát của các chuyên gia da liễu: 

  • AHA nồng độ 2%-5%: Loại bỏ tế bào chết, làm sạch lỗ chân lông
  • AHA nồng độ 5%-10%: Cải thiện nếp nhăn và ngăn ngừa lão hoá
  • AHA nồng độ 12%-15%: Hiệu quả trong loại bỏ thâm mụn, đốm nâu
  • AHA nồng độ 20-70%: Ứng dụng trong các Spa, thẩm mỹ viện, dùng trong các liệu trình thay da hoá học, áp dụng cho những trường hợp thâm mụn, nám nặng

Nếu bạn là “người mới”, nên bắt đầu sử dụng AHA từ nồng độ thấp (2-5%) để thăm dò ngưỡng chịu đựng của da, sau đó tăng dần sau mỗi tuần nếu da đáp ứng tốt. Ngưỡng nồng độ cao nhất có thể áp dụng tại nhà không nên vượt quá 30%. Trong quá trình sử dụng, bạn nên cẩn thận trọng những dấu hiệu liên quan đến các phản ứng bất lợi bao gồm:

  • Kích ứng, ngứa
  • Bong tróc da, bỏng rát
  • Viêm da
  • Đỏ da, sưng tấy
  • Nổi mụn nước

Các tác dụng phụ do AHA có thể biến mất sau vài giờ đến vài ngày, hoặc tồn tại đến nhiều tháng phụ thuộc vào nồng độ, cách dùng và có thể xảy ra ở mức độ từ nhẹ, trung bình đến nặng. Các dấu hiệu kể trên không biến mất sau một thời gian ngắn hoặc nếu da bị sưng tấy và phát ban đỏ, bạn cần ngưng ngay sử dụng sản phẩm có chứa AHA, rửa mặt nhiều lần với nước và đến gặp bác sĩ hoặc chuyên gia da liễu nếu cần.

BHA – BETA HYDROXY ACID

BHA là gì?

BHA hay beta hydroxy acid; salicylic acid, beta hydroxybutanoic acid, tropic acid, trethocanic acid là những tên bạn có thể gặp trong nhóm này. Tuy nhiên được sử dụng trong mỹ phẩm hiện nay chỉ có salicylic acid* được chiết xuất từ vỏ cây liễu.

NÂNG CẤP QUY TRÌNH CHĂM SÓC DA VỚI AHA/BHA BEASHI
Ảnh: Mediplantepirus

Salicylic acid hoà tan được trong lipid, trái ngược với khả năng tan trong nước của các AHA, cấu trúc này cho phép hoạt chất thâm nhập vào da thông qua các nang bã nhờn để thực hiện nhiệm vụ tẩy tế bào chế và giúp lỗ chân lông thông thoáng. Chính vì lý do trên mà salicylic acid rất phù hợp với làn da dầu, mụn, thâm sẹo.

* Về mặt hoá học, salicylic acid không phải là tên gọi khác beta hydroxy acid. Tuy nhiên vì trên các sản phẩm thường mô tả BHA như là salicylic acid  và người dùng nghĩ đây là một.

Công dụng trên da Salicylich acid

  • Chống lại mụn nhờ tính kháng viêm kháng khuẩn
  • Loại bỏ tế bào chết, giúp da sản sinh tế bào mới
  • Se khít lỗ chân lông, kiểm soát dầu thừa
  • Giảm mụn & trị mụn tùy thuộc nồng độ

Salicylic acid có trong các sản phẩm chăm sóc da hoạt động tốt ở nồng độ 1-2% và có thể lên đến 5%. Ở nồng độ cao hơn được ứng dụng trong lột da hoá học (Chemical peel). Điều quan trọng cần nhớ là độc tính và tổn thương gan là tác dụng phụ có thể có của salicylic acid. Nó chỉ nên áp dụng cho các diện tích bề mặt nhỏ và trong khoảng thời gian giới hạn. 

NÂNG CẤP QUY TRÌNH CHĂM SÓC DA VỚI AHA/BHA BEASHI
Ảnh: Rafaella Mendes Diniz (Unsplash)

Lưu ý y tế khi sử dụng salicylic acid

  • Không sử dụng salicylic acid khi từng bị dị ứng với Asprin trước đây.
  • Không sử dụng salicylic acid cho trẻ em khi đang bị sốt cảm cúm hoặc thuỷ đậu (có thể gây ra Hội chứng Reye). Cần thận trong khi sử dụng salicylic acid khi đang mắc các bệnh liên quan về gan, thận.

 

BẢNG SO SÁNH ALPHA HYDROXY ACID/AHA VÀ SALICYLIC ACID/SA

 
ĐẶC ĐIỂM AHA BHA
Nguồn gốc Trái cây, thực vật và đường sữa Vỏ cây liễu
Bản chất Tan trong nước, nên chỉ tác động trên bề mặt da Tan trong dầu nên tác động được cả trên bề mặt da và sâu vào lỗ chân lông
Loại da phù hợp Da khô, da lão hoá, thâm nám Da dầu
Công dụng chính Tẩy da chết, hỗ trợ điều trị mụn, cải thiện bề mặt da, giảm nếp nhăn và chống lão hoá Tẩy da chết, trị mụn, kiểm soát dầu nhờn
Khả năng kích ứng Tuỳ thuộc và loại, nồng độ, thời gian tiếp xúc với da Dẫn xuất của salicylic acid (LHA) ít gây tác dụng phụ hơn
Nồng độ phù hợp 5 – 10% (ứng với pH 3-4 hoạt động tốt) 1-2% (ứng với pH 3-4 hoạt động tốt)
Lưu ý sử dụng
AHA, BHA nồng độ cao hơn không khuyến khích sử dụng tại nhà
Cần sử dụng kem chống nắng ngay cả khi thành phần sản phẩm đã có chỉ số chống nắng
 
THỨ TỰ SỬ DỤNG AHA/BHA TRONG QUY TRÌNH CHĂM SÓC DA
AHA/BHA sử dụng sau bước làm sạch và trước khi dưỡng da với serum, kem dưỡng
 
HỎI – ĐÁP VỀ AHA VÀ BHA

1. Độ tuổi nào thích hợp để bắt đầu sử dụng AHA /BHA?

2. Tần suất sử dụng AHA/BHA?

3. Cần bao lâu để thấy được tác dụng?

4. Purging/ đẩy mụn, Breakout/ dị ứng/ kích ứng?

5. Cần duy trì sử dụng AHA/BHA trong bao lâu?

6. Sử dụng AHA/BHA thời điểm nào trong ngày?

7. Phụ nữ mang thai có được sử dụng?

NÂNG CẤP QUY TRÌNH CHĂM SÓC DA VỚI AHA/BHA BEASHI

1. Độ tuổi nào thích hợp để bắt đầu sử dụng AHA/BHA? 

Không có quy định nào về độ tuổi bắt sử dụng AHA/BHA. Tùy vào vấn đề da mà bạn có thể bắt đầu sớm hoặc muộn hơn. Ngoài công dụng tẩy da chết, những thành phần này còn có khả năng làm giảm mụn hiệu quả, do đó độ tuổi dậy thì đã có thể bắt đầu sử dụng.  Song, bạn chỉ nên sử dụng những sản phẩm có nồng độ thấp, đồng thời tự theo dõi da của mình để hạn chế các tác dụng phụ như kích ứng, bong tróc…

2. Nồng độ, tần suất sử dụng AHA/BHA?

Khó nói chính xác AHA/BHA sử dụng bao nhiêu một tuần là đủ, vì còn tuỳ thuộc vào nồng độ và khả năng “kết thân” với sản phẩm.

Trên thị trường có những sản phẩm được hướng dẫn sử dụng 2lần/ngày (sáng – tối). Đối với những bạn chỉ mới bắt đầu, nên chọn những sản phẩm nồng độ thấp, 1 – 2 lần/tuần để đánh giá ngưỡng chịu đựng của da, sau đó tăng dần tần suất nếu da đáp ứng tốt.

AHA  5-10%, BHA 1-2%  là nồng độ lý tưởng khi sử dụng trên da. Các nồng độ cao hơn nên sử dụng khi được chỉ định của bác sĩ da liễu, đặc biệt những AHA > 20%, BHA > 4%, đồng thời hãy nghe theo “cảm nhận của làn da” để chọn nồng độ thích hợp cho da mình.

3. Cần bao lâu để thấy được tác dụng?

Khi sử dụng AHA/BHA đúng cách và nồng độ thích hợp, trung bình sau khoảng 3-4 tuần sẽ thấy da mềm mịn và sáng hơn, các vấn đề mụn và thâm sẽ được cải thiện đáng kể.

4. Purging/đầy mụn), Breakout/dị ứng/kích ứng khi sử dụng AHA/BHA?

Purging (đẩy mụn ẩn) là trình trạng thường gặp khi sử dụng các sản phẩm như AHA/BHA, biểu hiện trên da bằng các nốt mụn đỏ, đầu trắng, đầu đen, thẩm chí cả mụn viêm trên da. Giai đoạn này có thể gặp ở tất cả mọi người, phổ biến hơn cả là những làn da đang gặp phải vấn đề mụn ẩn. Purging có thể xuất hiện 3-4 ngày sau khi sử dụng và có thể kéo dài đến vài tuần, trung bình là 2-6 tuần. 

Khác với Purging, Breakout/dị ứng/kích ứng là một vấn đề rất đáng lo ngại:

  • Nếu da trở nên ngứa, có mụn nhỏ màu đỏ có thể da đã bị dị ứng với sản phẩm. Gợi ý cho bạn: Ngừng sản phẩm một thời gian, sau đó thử lại, nếu vẫn còn tình trạng trên thì khả năng bạn dị ứng rất cao và ngừng sử dụng là điều nên làm.
  • Tình trạng kích ứng sẽ khiến da trở nên nóng rát, khó chịu, nhưng không kèm nổi mụn nhỏ. Thường gặp hơn với những là da nhạy cảm, chưa quen với AHA/BHA. Cách xử lý trong trường hợp này là bạn nên đổi sang sản phẩm có nồng độ nhỏ hơn, sử dụng tuần suất thưa hơn để da thích nghi.

5. Cần duy trì sử dụng AHA và BHA trong bao lâu?

Các vấn đề về mụn, thâm,… được giải quyết, vậy có nên tiếp túc sử dụng AHA và SA? Không có quy chuẩn xác định thời gian duy trì sử dụng AHA/BHA, tuy nhiên các sản phẩm này vẫn có lợi trong việc ngăn ngừa mụn, làm sạch lỗ chân lông và kiểm soát dầu nhờn khi sử dụng lâu dài.

6. Sử dụng AHA và BHA vào thời điểm nào trong ngày?

Như đã đề cập ở trên, hiện nay thị trường có các sản phẩm sử dụng 2 lần/ ngày. Nếu đảm bảo được việc chống nắng và che chắn đầy đủ, bạn có thể sử dụng cả sáng và tối hoặc chỉ nên sử dụng vào cuối ngày để hạn chế tác động của ánh nắng mặt trời. Đồng thời kết hợp cùng với kem dưỡng ẩm để giúp hiệu quả chăm sóc được diễn ra tối ưu.

7. Phụ nữ mang thai và cho con bú có sử dụng được AHA và BHA?

Các chế phẩm có chứa salicylic acid đường uống và dùng ngoài với nồng độ >9% có thể qua được nhau thai và sữa mẹ, tuy nhiên sản phẩm dùng ngoài có nồng độ thấp <2%, diện tích bôi da nhỏ lại được xem là an toàn. Bên cạnh salicylic acid, những thành phần khác cũng được thêm vào công thức sản phẩm, để giảm thiếu tối đa nguy cơ cho cả mẹ và bé, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ/dược sĩ trước khi sử dụng, ngoài ra AHA cũng là giải pháp an toàn cho thời kỳ này.

 


 
Tài liệu tham khảo:
1. FDA – Food and Drug Administration
2. Andrija Kornhauser (2010), Applications of hydroxy acids: classification, mechanisms, and photoactivity.
3. Philipp Babilas ,Ulrich Knie, Christoph Abels (2012), Cosmetic and dermatologic use of alpha hydroxy acids. 
4. Sheau-Chung Tang, Jen-Hung Yang (2018), Dual Effects of Alpha-Hydroxy Acids on the Skin.
5. Piérard GE, Kligman AM, Stoudemayer T, Lévèque JL. (1999), Comparative effects of retinoic acid, glycolic acid and a lipophilic derivative of salicylic acid on photodamaged skin. Dermatology